- IA nuk është muxhtehid dhe as alim
Inteligjenca artificiale nuk ka cilësitë shpirtërore, morale dhe shkencore të një muxhtehidi. Ajo nuk ka ndërgjegje, nuk ka frikë nga Allahu (takva), dhe nuk merr përgjegjësi për pasojat e përgjigjeve që jep.
- IA mund të përdoret si mjet ndihmës, jo si burim përfundimtar
Disa dijetarë dhe institucione si Darul-Ifta në Egjipt dhe El-Mexhmeul-Fikhil-Islamij (Akademia Ndërkombëtare e Fikhut Islam) kanë sqaruar se:
IA mund të ndihmojë në kërkimin e informacioneve, krahasimin e mendimeve të dijetarëve dhe sistematizimin e teksteve.
Por fetvaja përfundimtare duhet të jepet nga një njeri i ditur, i cili kupton realitetin dhe e lidh atë me tekstet e sheriatit.
- Rreziqet e marrjes së fetvasë nga IA
Mungesa e kontekstit personal dhe real: IA nuk e njeh gjendjen e individit siç do ta njihte një dijetar i gjallë.
Gabime në kuptimin e teksteve ose mungesë e njohurive rreth rregullave të përparësisë ndërmjet argumenteve (tertibul edil-leh).
Rreziku i manipulimit nga të dhëna të pasakta ose qëllime ideologjike të atyre që e programojnë.
Përfundim:
Nuk lejohet të merret fetvaja drejtpërdrejt nga inteligjenca artificiale në kuptimin klasik të fikhut, sepse ajo nuk përmbush kushtet e një muxhtehidi apo dijetari.
Por, lejohet të përdoret si mjet ndihmës, për kërkime fillestare, për të mësuar mendimet e dijetarëve dhe për të strukturuar informacionin, me kusht që vendimi përfundimtar të kthehet te dijetarët e gjallë dhe kompetentë.
Hoxhë Agim Bekiri
25/05/2025
