I Dërguari i Allahut ka thënë:
“Mos u shmangni nga etërit tuaj! Kushdo që largohet nga (emri apo prejardhja) e babait të tij, ai ka bërë kufër.”
Transmeton: Ebu Hurejra
Burimi: Buhariu (6768), Muslimi (62)
قال رسول الله ﷺ:
«لا تَرْغَبُوا عن آبائِكُمْ، فمَن رَغِبَ عن أَبِيهِ فَهو كُفْرٌ»
Shpjegim i hadithit:
Ky hadith profetik paraqet një nga parimet thelbësore që Islami ka vendosur për ruajtjen e identitetit, drejtësisë dhe nderit të familjes. Islami e ka bërë të detyrueshme ruajtjen dhe njohjen e prejardhjes familjare (nesebit) dhe ka ndaluar rreptësisht që njeriu të mohojë babanë e vet ose të pretendojë të jetë biri i dikujt tjetër.
Fjalët “فمن رغب عن أبيه” do të thotë: “kush shmanget nga babai i tij”, pra kush mohon prejardhjen e tij të vërtetë për t’u lidhur me dikë tjetër, qoftë për arsye nderi, pasurie apo interesi.
Dënimi në hadith: “فهو كفر” – Ai ka bërë kufër:
Ky është një paralajmërim shumë i ashpër. Por fjala “kufër” këtu nuk nënkupton kufrin e madh që nxjerr nga feja, por:
1. Kufr në kuptimin e mohimit të mirësisë dhe të së drejtës që ka babai mbi birin, sepse ai që e mohon babanë e vet, po mohon mirësinë e madhe që ka pasur nga ai që nga lindja.
2. Kufër në kuptimin e mëkatit të madh dhe të rëndë, i cili shëmbëllen me veprat e jobesimtarëve për nga natyra e tij e padrejtë dhe e dënueshme.
3. Sipas disa dijetarëve, dënimi “kufër” është përdorur për të treguar ashpërsinë e veprës dhe për të trembur njerëzit, pa e nxjerrë domosdoshmërisht nga feja, përveç nëse e bën me vetëdije, me qëllim përçmimi dhe pa e konsideruar mëkat.
Vlera e ruajtjes së nesebit në Islam
Islami është fe e drejtësisë, e cila ka ardhur për të vendosur rregulla në shoqëri dhe për të shuar padrejtësitë e periudhës paraislame. Në kohën e injorancës (xhahilije), njerëzit e miratonin birësimin dhe ua atribuonin emrat e tyre atyre që nuk ishin bijtë e tyre biologjikë.
Kjo praktikë u ndalua me zbritjen e ajeteve kuranore:
“وما جعل أدعياءكم أبناءكم”
“Nuk i bëri të birësuarit tuaj (në emër) si bijtë tuaj.” [Ahzab: 4]
“ادعوهم لآبائهم هو أقسط عند الله”
“Thirrini ata sipas emrit të etërve të tyre; kjo është më e drejtë tek Allahu.” [Ahzab: 5]
Këto ajete ishin rregullim hyjnor për të ndaluar konfuzionin në prejardhje dhe për të mbrojtur të drejtat e trashëgimisë, të martesës, dhe të shoqërisë në tërësi.
Rreziqet dhe pasojat e këtij mëkati
1. Përzierja e nesebit (prejardhjes) çon në probleme juridike në çështjet e trashëgimisë dhe martesës.
2. Shkelja e nderit të babait dhe mohimi i lidhjes natyrore është mëkat i madh dhe përçmues.
3. Përhapja e padrejtësisë në shoqëri, ku njerëzit mund të mashtrojnë për përfitime personale.
Disa mësime nga hadithi:
Ruajtja e prejardhjes është pjesë e ruajtjes së fesë dhe e ndershmërisë.
Njeriu duhet të jetë krenar për babanë dhe familjen e tij, pavarësisht statusit shoqëror.
Islami i ka ndaluar të gjitha format e mashtrimit që lidhen me identitetin personal.
Dënimi për këtë mëkat është i rëndë, por mëkati mund të falet nëse pendohet sinqerisht.
Përmbyllje
Hadithi tregon për rëndësinë e madhe të drejtësisë në raportet familjare, dhe për kujdesin që Islami ka treguar ndaj së vërtetës dhe ruajtjes së lidhjeve të gjakut. Krenaria për babanë dhe për emrin e tij është pjesë e mirënjohjes ndaj atij që ishte shkak për ekzistencën tonë.
Allahu na dhashtë ne dhe juve që të jemi të sinqertë në prejardhjen tonë dhe të na bëjë nga ata që e ruajnë amanetin dhe dinjitetin familjar! Amin.
Allahu na bashkoftë me të Dërguarin e Tij ﷺ në Xhenetin e Firdeusit!
Burime të përdorura:
Sahihul-Buhari, 6768
Sahih Muslim, 62
Tafsir ibn Kethir
Fethul-Bari, Ibn Haxher
Sherh Sahihul Muslim, Neveviu
02/07/2025
